ناخنک یک بافت برجسته مثلثی شکل روی سطح چشم بوده که در اکثر موارد روی قسمت داخلی ملتحمه ایجاد شده و به طرف سطح قرنیه رشد می‌نماید. این ضایعه در نواحی آفتاب‌خیز و گرم و خشک شایعتر بوده و در افرادی که در فضای آزاد کار می‌کنند بیشتر دیده می‎شود. تصور می‎شود اشعه مافوق بنفش موجود در نور آفتاب و گرد و غبار در رشد ناخنک نقش داشته باشد. شیوع آن در آقایان دو برابر خانم‌ها می‌باشد.

علائم و نشانه‌ها

ناخنک ممکن است بسیار کوچک، کم خون و بدون علامت بوده و رشد آهسته‌ای داشته باشد (تصویر 1). در بعضی موارد نیز با رشد سریع، بزرگ، پرخون و ملتهب شده و باعث تحریک و سوزش می‎شود (تصویر 2). ناخنک‌های بسیار بزرگ با ایجاد تغییراتی در انحناء قرنیه و یا مسدود نمودن محور بینایی باعث کاهش دید می‌شوند.

ناخنک‌ کم خون و سفید خیلی اوقات علامتی نداشته و رشد آنها بسیار آهسته است.
تصویر 1 ناخنک‌ کم خون و سفید خیلی اوقات علامتی نداشته و رشد آنها بسیار آهسته است.

کراتوکونوس (Keratoconus) یا قوز قرنیه یک بیماری پیشرونده می‌باشد. این بیماری بیشتر در دهه‌های دوم و سوم عمر بروز کرده و در نتیجه آن قرنیه نازک شده و تغییر شکل می‌یابد. در حالت طبیعی قرنیه شکل گرد و کروی دارد ولی در این بیماری برجسته و نامنظم شده و شکل مخروطی پیدا می‌کند (تصویر 1).

قوز قرنیه در مقایسه با قرنیه نرمال
تصویر 1 قوز قرنیه در مقایسه با قرنیه نرمال

جراحی‌های عیوب انکساری به مواردی اطلاق می‌شوند که هدف اصلی آنها اصلاح عیوب انکساری و بهبود دید افراد مبتلا به نزدیک‌بینی، دوربینی و یا آستیگماتیسم می‌باشد (تصویر 1).

 در جلوی شبکیه (راست) و در حالت طبیعی روی شبکیه (چپ)
تصویر 1 در جلوی شبکیه (راست) و در حالت طبیعی روی شبکیه (چپ)

گلوكومى است كه بدليل اختلال مادرزادى در ساختمان‌هاي تخليه زلاليه چشم، فشار چشم‌ها از بدو تولد بالاست. اگر كه نوزاد چشم‌هاي كدر،‌ سفيد و بزرگ دارد و يا دچار ترس از نور است و در نور چشم‌هايش را مى‌بندد، باید هر چه سریع‌تر توسط چشم‌پزشک ویزیت شود.

گلوکوم مادرزادی یک بیماری ناشایع چشمی است. از هر ده هزار کودک یک نفر به این بیماری مبتلا می‎شود. در صورتی از این عنوان برای تشخیص بیماری استفاده می‎شود که از هنگام تولد تا 3 سالگی تشخیص داده شود. گلوکوم مادرزادی درمان نشده یکی از علل مهم نابینایی کودکان می‌باشد. با وجود ابتلای نوزاد در بدو تولد، در 60% موارد بیماری تا 3 تا 6 ماهگی و در 80% موارد تا یک‌سالگی تشخیص داده می‎شود. در 65% موارد بیماری، فرزندان پسر و در 70% موارد هر دو چشم را درگیر می‌کند. در اﻏﻠـﺐ ﻣــﻮارد، ﮔﻠﻮﻛﻮم ﻣﺎدرزادي اوﻟﻴﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻧﻔﺮادي ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ اﻣﺎ ﻧـﻮع وراثتی آن نیز دﻳـﺪه ﺷـﺪه اﺳـﺖ. از ﻧﻈـﺮ بیماری¬زایی اﮔﺮ ﭼــﻪ ﻧﻘـﺺ ﺗﻜـﺎﻣﻠﻲ در زاوﻳـﻪ چشم در اﻳـﻦ ﺑﻴﻤـﺎري وﺟﻮد دارد اﻣﺎ ﻋﻠﺖ دﻗﻴﻖ آن ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻴﻤﺎري ﺑﺎ زاوﻳﻪ ﺑﺎز ﻏﻴﺮﻃﺒﻴﻌﻲ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺸﺎر داﺧﻞ ﭼﺸﻢ، ﺑﺰرگ ﺷﺪن ﻗﻄﺮ ﻗﺮﻧﻴﻪ، ورم و ﺑﺰرگ ﺷﺪن ﻛﺎپ ﻋﺼﺐ ﺑﻴﻨﺎﻳﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺷﻮد. نشانه‌های بیماری شامل سه‌گانه اشک‌ریزش، حساسیت به نور و بستن چشم‌ها می‌باشد (تصویر 1).

بزرگ شدن قرنیه در گلوکوم مادرزادی
تصویر 1 بزرگ شدن قرنیه در گلوکوم مادرزادی

اشک به وسیله غده اشکی که در بالای کاسه چشم قرار گرفته تولید می‎شود. با هر بار پلک زدن، اشک توليد‌شده روي سطح چشم پخش شده و ميزان اضافه آن توسط سيستم تخليه‌کننده اشک از چشم خارج مي‌گردد و به داخل بيني مي‌ريزد. اگر گوشه داخلی چشم با دقت بررسی شود روی لبه هر کدام از پلک‌های پایینی و بالایی منفذ بسیار ریزی دیده می‎شود که محل ورود اشک به داخل سیستم تخلیه اشکی می‌باشد. مجرای ریزی این منفذ را به کیسه اشکی در گوشه داخلی چشم وصل می‌کند. اشکی که وارد کیسه اشکی شده از طریق مجرای بینی‌-اشکی (مجرای اشکی) به بینی تخلیه می‎شود. به همین دلیل است که ما در موقع گریه کردن دچار آب‌ریزش بینی می‌شویم. سیستم اشکی شامل غدد اشکی اصلی و کمکی، مجاری اشکی، کیسه اشکی و مجرای بینی-‌اشکی می‌باشد. معمولاً انسداد در قسمت‌هاي انتهايي اين مجرا ايجاد مي‌شود (تصویر 1).

تولید اشک در غده اشکی و دفع آن از مجرای اشکی به داخل حفره بینی
تصویر 1 تولید اشک در غده اشکی و دفع آن از مجرای اشکی به داخل حفره بینی

جداشدگى شبکیه چیست؟

شبکیه بافت حساس به نور در بخش خلفی چشم است. نور بعد از عبور از قرنیه، مردمک و عدسی بر روی شبکیه متمرکز می‎شود. شبکیه با دریافت نور و تولید سیگنال‌های بینایی از طریق عصب بينايى، پيغام‌های بينايى را به مغز منتقل می‌كند. بنابراين شبکیه سالم برای دید خوب حياتى است.

چشم توسط یک ژل شفاف به نام زجاجیه که به شبکیه متصل می‌باشد پر شده است. گاهی تجمعى از ژل یا سلول‌ها در داخل زجاجیه، باعث ایجاد سایه‌هایی روی شبکیه می‌شوند که موجب مشاهده نقاط کوچک، خال، نخ یا ابرهای متحرک در میدان بینایی می‌گردد. این اشکال، فلوتر يا مگس‌پران نامیده می‌شوند و هنگام نگاه کردن به یک زمینه ساده مانند آسمان بيشتر ديده می‌شوند. با افزایش سن ممکن است زجاجیه جمع شده و شبکیه را تحت كشش قرار دهد. به علت كشش ایجاد شده ممکن است شما نورهای چشمک زن، خطوط رعد و برق یا جرقه ببينيد که این حالت فلاشينگ يا جرقه زدن نامیده می‎شود.